Czym jest refluks w ciąży?

Przede wszystkim nie należy mylić refluksu w ciąży z poczuciem zgagi oraz odbijania czy nawet wymiotami w pierwszym trymestrze. Wówczas dochodzi do zupełnie innych mechanizmów, które zazwyczaj są przejściowe oraz mają związek ze zmianami hormonalnymi. O typowym refluksie mowa dopiero od początku trzeciego trymestru – to wówczas stan fizjologiczny organizmu oraz poziom hormonów sprawiają, że kobieta czuje się coraz gorzej, zaś lekarze stwierdzają refluks.

Choroba refluksowa w ciąży nie jest niczym niezwykłym – praktycznie większość ciężarnych, bo ponad 80%, cierpi z powodu dolegliwości z nią związanych. Jej pojawienie się wynika z dwóch istotnych kwestii. Przede wszystkim rosnący płód, w ostatnim trymestrze już dość duży, zaczyna więc uciskać żołądek, powodując wylewanie się soków do przełyku, a w niektórych przypadkach (np. w ciążach mnogich) również przepuklinę żołądkową. Z drugiej strony mięsień zwieracza dolnego przełyku zostaje osłabiony przez dominujący w organizmie ciężarnej kobiety progesteron. Te dwa czynniki sprawiają, że refluks nie tylko jest często spotykany u kobiet ciężarnych, ale również zazwyczaj znika po porodzie.

Jak objawia się refluks i jak sobie z nim radzić?

Refluks u ciężarnych objawia się dokładnie tak samo, jak u osób nie będących w ciąży. Dominującym objawem jest rzecz jasna zgaga, która może mieć różne nasilenie: od łagodnej, aż po wywołującą mdłości czy prowadzącą do wymiotów. Co więcej, pojawia się charakterystyczne pieczenie w przełyku, na wysokości mostka. Możliwe jest również pojawienie się w ustach posmaku kwaśnego, bądź gorzkiego.

Z refluksem w ciąży trzeba radzić sobie przede wszystkim metodami naturalnymi. Należy pamiętać, że przyjmowanie wszelkich leków należy skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę – większość leków na refluks i zgagę, ze względu na swój skład, nie może być podawana kobietom ciężarnym. Przyjmowanie nieprawidłowych leków może przyspieszyć akcję porodową, spowodować uszkodzenie płodu czy nawet, w skrajnych przypadkach, zagrożenie życia matki i dziecka. Z tego powodu lekarze zalecają kobietom ciężarnym przede wszystkim dbanie i prawidłową dietę.

Konieczne jest ograniczenie posiłków ciężkostrawnych, a także zbyt słodkich czy ostrych. Potrawy należy spożywać w mniejszym porcjach, ale za to częściej. Dodatkowo, posiłki należy jeść w pozycji siedzącej, zaś po jedzeniu wytrzymać w niej jeszcze przynajmniej pół godziny – pozycja leżąca sprzyja pojawieniu się objawów refluksu, zwłaszcza po jedzeniu.

Artykuł Refluks w ciąży pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Społeczne i dietetyczne przyczyny refluksu

Badania wykazują, że na chorobę refluksową cierpi o wiele więcej osób w krajach wysokorozwiniętych, niż w rozwijających się. Pojawianiu się choroby sprzyja stres oraz nerwowy tryb życia, połączony z nieprawidłową dietą i zbyt małą ilością ruchu. Co więcej, choroba refluksowa może być przyczyną powstawania dodatkowych dolegliwości, na przykład wrzodów. W niektórych przypadkach stwierdza się pojawienie refluksu na tle choroby nerwicowej.

Częstszą przyczyną refluksu jest oczywiście nieprawidłowa dieta, połączona z małą ilością ruchu. Na chorobę refluksową częściej cierpią osoby, które dużo siedzą w trakcie dnia oraz nie uprawiają regularnie sportów. Co więcej, wpływ na pojawienie się refluksu ma nie tylko rodzaj posiłków, ale również sposób ich przyjmowania. Częściej z powodu objawów refluksu cierpią osoby, które spożywają mniej posiłków dziennie, ale są to posiłki obfite i zjadane bardzo szybko. Co więcej, regularne jedzenie przetworzonej żywności oraz tłustych, słodkich i ostrych potraw w połączeniu z dodatkowymi czynnikami może prowadzić do pojawiania się refluksu.

Zdrowotne powody refluksu

Oprócz wyżej wymienionych czynników, istnieją również zdrowotne przyczyny refluksu. Czasami refluks pojawia się u osób, które przeszły operacje w obrębie jamy brzusznej – jest wówczas ich powikłaniem. Może być również efektem przepukliny żołądka, a także osłabienia mięśnia zwieracza dolnego przełyku. W tym drugim przypadku większość chorych jest już w podeszłym wieku, a gorsza kondycja mięśni jest naturalnym, fizjologicznym stanem organizmu, wynikającym ze starzenia się komórek.

W czołówce tego, co powoduje refluks, można umieścić również rozmaite używki. Chodzi przede wszystkim o palenie papierosów, spożywanie bardzo dużych ilości alkoholu, ale również picia nadmiernych ilości kawy czy czarnej herbaty. Częściej na refluks cierpią też osoby otyłe – w ich przypadku pierwszym wskazaniem do walki z refluksem jest zrzucenie nadmiernych kilogramów, które powodują zwyczajnie wzrost ciśnienia w jamie brzusznej i cofanie się soków żołądkowych. Czasami refluks występuje w konsekwencji przyjmowania niektórych leków.

Artykuł Przyczyny refluksu pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Czym jest przełyk Barreta?

Przełyk Barretta występuje w zasadzie prawie wyłącznie jako powikłanie po chorobie refluksowej. Wskutek długiego występowania objawów związanych z cofaniem się treści żołądkowych do przełyku pojawia się przewlekły stan zapalny. Prowadzi on w konsekwencji do zastępowania nabłonka, typowego dla przełyku, nabłonkiem typowym dla żołądka. W rzeczywistości oznacza to, że granica żołądka znacznie przesuwa się do góry, wzdłuż przełyku.

Choroba ta występuje praktycznie kilkukrotnie częściej u rasy kaukaskiej, niż u innych ras. Dodatkowo, w większości przypadków chorzy są mężczyznami. Jest to stan bardzo groźny – większość komórek walcowatych pojawiających się w przypadku występowania przełyku Barretta w krótkim czasie zamienia się w komórki nowotworowe. Szacuje się, że ryzyko raka przełyku, żołądka, bądź jelit jest u tych chorych kilkadziesiąt razy większe, niż u innych osób.

Objawy przełyku Barreta

Ta jednostka chorobowa jest o tyle podstępna, że w ponad 80% przypadków nie daje absolutnie żadnych dodatkowych objawów. Większość osób diagnozowanych jest na podstawie podejrzenia choroby refluksowej. Zazwyczaj dla zdiagnozowania choroby konieczne jest wykonanie gastroskopii. To badanie endoskopowe wykonywane jest jednak często jedynie przy bardzo poważnych objawach ze strony układu pokarmowego, bądź wówczas, gdy niezbędne jest uszczegółowienie leczenia.

Czasami przełyk Barreta daje objawy, które jednak są dla niego niespecyficzne. Chory może odczuwać objawy typowe dla zgagi: pieczenie w przełyku, odbijanie się, kwaśny posmak w ustach oraz ból w okolicach mostka. Czasami występują również wymioty oraz biegunki z krwią, które powinny być znakiem, że wizyty u lekarza nie można zaniedbać.

Leczenie przełyku Barretta

To, jak leczyć przełyk Barreta, w wielu przypadkach zależy od stanu chorego. Zazwyczaj stosowane jest dodatkowe leczenie choroby refluksowej, w tym stanie chorego bardzo często chirurgiczne. Bez względu na wybór drogi leczenia, stosuje się podczas badania endoskopowego pobranie wycinka zmienionych komórek – poddaje się je badaniu pod kątem komórek nowotworowych. To bardzo istotny krok – śmiertelność w przypadku przekształcenia przełyku Barretta w nowotwór wynosi ponad 90%.

Często stosowane jest leczenie farmakologiczne, które polega na stosowaniu pompy protonowej. Jeśli przełyku Barretta nie usuwa się, konieczne jest nadzorowanie jego stanu przez regularne badania z pobraniem wycinka do histopatologii. W przypadku leczenia chirurgicznego, w przypadkach skrajnych wycinany jest odcinek przełyku. Obecnie stosowana jest również ablacja komórek nowotworowych przy użyciu endoskopu, bądź laparoskopu.

Artykuł Przełyk Barreta pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Objawy i powikłania przy refluksie

Początkowo chorzy zazwyczaj zrzucają winę za objawy na zwykłą zgagę – i często mają rację. Niestety, powracające problemy ze zgagą mogą oznaczać chorobę refluksową, której nie wyleczy się zwykłymi lekami przeciw pieczeniu w przełyku. Postępująca w pierwszym swoim etapie choroba może powodować rozmaite powikłania, często nazywane również poważniejszymi objawami.

Pierwsze powikłania po refluksie to przede wszystkim wymioty oraz krew w stolcu. Często tego rodzaju objawy powodują w konsekwencji utratę masy ciała oraz niedokrwistość, zwłaszcza gdy upływ krwi jest dość spory. Jeśli choroba jest nasilona, mogą pojawiać się problemy z gardłem, głównie z przełykaniem pokarmów.

Niewiele osób jednak wie, że choroba refluksowa wpływa nie tylko na układ pokarmowy, ale również układ oddechowy. Nieleczone ataki choroby refluksowej powodują w konsekwencji pieczenie i ból gardła, które z powodu osłabienia błony śluzowej jest bardziej podatne na rozmaite schorzenia. To znów powoduje częste choroby gardła, a także nacieki na płuca i oskrzela. Jednym z mniej typowych objawów refluksu jest również zapalenie zatok.

Poważniejsze powikłania refluksu

Poważniejsze powikłania po refluksie występują zazwyczaj wówczas, gdy choroba pozostaje nieleczona przez ok. 10 lat, podczas których cały czas daje objawy. Wówczas można określić refluks mianem choroby przewlekłej, która często wymaga leczenia chirurgicznego, bądź stosowania poważnej i dość ciężkiej farmakoterapii.

Powikłana choroba refluksowa prowadzić może do rozwoju silnej astmy, chorób płuc oraz problemów z oddychaniem spowodowanych zwężeniem zarówno światła gardła, jak również krtani. Co więcej, refluks może wpłynąć na struny głosowe, całkowicie zmieniając głos chorego.

W poważniejszych przypadkach pojawia się przepuklina żołądka, zwłaszcza gdy chory cierpi na otyłość, bądź przeszedł zabiegi chirurgiczne w obrębie jamy brzusznej. Pojawiać się mogą również rozmaite nowotwory. Do jednego z najbardziej niebezpiecznych powikłań po chorobie refluksowej nieodmiennie zalicza się tzw. przełyk Barretta, będący stanem przednowotworowym.

Artykuł Powikłania przy refluksie pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Podstawowe wsparcie leczenia refluksu

O tym, jak leczyć refluks, w każdym przypadku powinien decydować lekarz prowadzący. Istnieją jednak zasady wspomagające leczenie refluksu, które zaleca się wszystkim chorym. Przede wszystkim jest to zmiana dotychczasowych nawyków dotyczących nie tylko jedzenia, ale również całego trybu życia. Zalecane jest uprawianie regularnej, acz niekoniecznie bardzo wyczerpującej aktywności fizycznej. Szczególnie istotne jest to przy osobach otyłych, u których refluks spowodowany jest wysokim ciśnieniem w jamie brzusznej. Dodatkowo, konieczna jest zmiana nawyków żywieniowych: niezbędne staje się wprowadzenie lekkostrawnej diety bez tłustych pokarmów, używek typu papierosy, alkohol, a także z ograniczeniem kawy oraz czarnej herbaty.

Lekarze zalecają wprowadzanie kilku mniejszych, ale częstszych posiłków, zamiast mniej licznych a większych porcji jedzenia. Posiłki należy zawsze spożywać w pozycji siedzącej, a także konieczne jest zrezygnowanie z poobiedniej drzemki i podjadania przed snem – pozycja leżąca sprzyja cofaniu się soków żołądkowych, które po jedzeniu są nadmiernie wytwarzane. Konieczne jest również ograniczenie ilości stresu w codziennym życiu. Niewskazane jest żucie gumy czy prowadzenie rozmów podczas posiłków, podobnie jak picie napojów gazowanych i barwionych.

Leczenie farmakologiczne refluksu

W aptekach dostępne są leki na refluks bez recepty – te może kupić każdy chory. Ich przyjmowanie jest zalecane wówczas, gdy lekarz nie stwierdza bardzo ciężkiego przypadku refluksu, zaś objawy występują dość rzadko i nie są intensywne. Na spożycie leków bez recepty powinny jednak uważać kobiety w ciąży oraz ci chorzy, którzy dodatkowo przyjmują inne leki.

Zazwyczaj w leczeniu farmakologicznym stosowana jest pompa protonowa. Jej działanie opiera się przede wszystkim na zmniejszeniu wydzielania soków żołądkowych, dzięki czemu nie są w stanie wylewać się one do przełyku. Często leki tego rodzaju stosuje się z lekami prokinetycznymi, które z kolei mają wspierać pracę przełyku przy jednoczesnym wzmocnieniu napięcia w dolnym jego zwieraczu.

Leczenie chirurgiczne refluksu

Z rzadka stosowane jest leczenie chirurgiczne – dotyczy to zwykle przypadków, w których objawy są bardzo silne, bądź choroba grozi dodatkowymi powikłaniami, np. przepukliną żołądka. Leczenie coraz częściej wykonuje się laparoskopowo, z zawiązaniem przestrzeni żołądka przy zwieraczu przełyku, bądź za pomocą gastroplikacji. Ta druga metoda pozwala na zwężenie ujścia żołądka tuż pod zwieraczem przełyku, który jest zbyt luźny. Czasami stosowana jest również metoda chirurgiczna, która polega na wzmocnieniu ściany przełyku oraz napięcia zwieracza przez ultradźwięki.

Artykuł Leczenie refluksu pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Na początek: ruch i dieta

Wspomagająco na domowe leczenie refluksu wpływa rzecz jasna zmiana diety. Lekarze powtarzają, że samo przyjmowanie leków może zmniejszać objawy, jednak nie daje długofalowych efektów, jeśli dieta nie jest zachowana. Co więcej, przyjmowanie niektórych leków, przy jednoczesnym utrzymywaniu niezdrowej diety, jest po prostu stratą pieniędzy. Podstawą w walce z refluksem jest dieta lekkostrawna, z przewagą tłuszczów roślinnych, bez smażonych i bardzo tłustych potraw. Posiłki trzeba spożywać częściej, ale w mniejszych porcjach, aby żołądek miał szansę sobie z nimi poradzić bez konieczności wytwarzania dużych ilości kwasów żołądkowych.

Istotny jest również regularny ruch, zamiast leniwego leżenia na kanapie. Aktywny relaks w czasie wolnym pozwala również zredukować poziom stresu, który często wpływa niekorzystnie na objawy choroby refluksowej. Pozycja leżąca natomiast nie powinna być przyjmowana wcześniej niż ok. pół godziny po zwykłym posiłku. Do 3 godzin po kolacji chory nie powinien kłaść się spać.

Zioła i woda

Domowe sposoby na refluks opierają się głównie na stosowaniu odpowiednich ziół. Zamiast codziennego picia alkoholu, kawy oraz herbaty – zwłaszcza czarnej – dobrze jest zainwestować w smaczne herbaty ziołowe. Chorym zaleca się szczególnie picie naparu z szałwii, albo rumianku, a w razie ochoty na coś chłodniejszego – spożywania wody niegazowanej.

W sytuacji, gdy objawy refluksu nagle wystąpią, korzystne jest wypicie wody z niewielką ilością sody oczyszczonej, która redukuje kwasowe pH żołądka. Podobne działanie ma wypicie przegotowanej, letniej wody. Bardziej krótkotrwale działa mleko – pod warunkiem, że pite jest wprost z lodówki oraz jest chude.

Pozytywnie na problemy z refluksem działa korzeń lukrecji, który zazwyczaj obecnie można spotkać pod postacią naparu, bądź ziół gotowych do zaparzenia. Warto w domu mieć również sok z aloesu, który będzie pozytywnie wpływał na cały organizm, redukując przy tym objawy refluksu. Domowe sposoby na chorobę refluksową warto jednak dobierać ostrożnie – nie wszystkie pomogą każdemu choremu.

Artykuł Domowe sposoby na refluks pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Dieta dla dzieci z refluksem wyklucza wiele spośród składników, jakie spożywamy na co dzień. Ważne jest także przygotowywanie ich w odpowiedni sposób. Podstawową zasadą jest to, aby wszystkie pokarmy zawierały jak najmniej tłuszczów. Dlatego w diecie refluksowej zaleca się podawanie dziecku przede wszystkim mięs o niskiej zawartości tego składnika odżywczego, takich jak cielęcina, schab, mięso z królika, indyka, chude mięso wieprzowe i drobiowe, a także polędwice. Chudy nabiał, jak jogurty z obniżoną zawartością tłuszczu czy kefiry, jak najbardziej także sprawdzą się w codziennej diecie.

Dieta u dziecka z refluksem wcale nie musi być monotonna. Lekarze dietetycy wymieniają wiele produktów, które przygotowane w odpowiedni sposób nie tylko nie zaszkodzą, lecz mogą działać leczniczo. Należy pamiętać przede wszystkim o tym, aby nie podawać dziecku potraw smażonych, gdyż zawarty w nich tłuszcz może wpływać niekorzystnie, podrażniając drogi pokarmowe. Dlatego świetnym rozwiązaniem jest przygotowywanie dań gotowanych, bądź pieczonych. Pozytywny wpływ wykazują także warzywa gotowane na parze, takie jak marchew, ziemniaki, kalafior czy buraki. Należy natomiast unikać podawania fasoli, grochu, bobu, pomidorów czy cebuli. Po ich spożyciu może nastąpić nasilenie choroby refluksowej.

Jak się okazuje, dieta dziecka przy refluksie nie musi być bardzo różna od tego, co jemy na co dzień. Niestety niewskazane jest podawanie dziecku wszelkich wyrobów czekoladowych, ponownie ze względu na wysoką zawartość tłuszczu. Należy także unikać soków cytrusowych. Zamiast tego można podawać owocowe musy i przeciery zagęszczane skrobią czy też mączką chleba świętojańskiego. Ogólnie każdy posiłek powinien być jak najbardziej zagęszczony. Ciężkie pokarmy bowiem trudniej jest cofnąć z żołądka do przełyku. Na rynku dostępne są także specjalnie przygotowywane produkty oznaczane literami AR (antyrefluksowy), tak więc bez problemu można dostosować dietę do choroby dziecka.

Artykuł Dieta u dzieci z refluksem pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.

Diagnozowanie refluksu u dzieci

W przypadku dzieci, diagnozowanie refluksu jest uzależnione przede wszystkim od wieku dziecka. Aż do drugiego roku życia, czyli do zakończenia okresu niemowlęctwa, dzieci mogą cierpieć na objawy, które u dorosłych kojarzą się z refluksem, tj. odbijanie, ulewanie pokarmu po posiłku. Wynika to z kilku kwestii: pozycji leżącej, którą dzieci zwykle przyjmują, niewykształcenia mięśni zwieracza dolnego przełyku oraz całego układu pokarmowego czy jednego rodzaju przyjmowanego pokarmu.

Z tego powodu badania na refluks wykonuje się u dzieci dopiero w momencie, gdy przekroczą one drugi rok życia. Zazwyczaj wykonywane jest całodobowe mierzenie pH soków żołądkowych dziecka, aby stwierdzić wahania w kwasowości. Najczęściej jest to jedyne badanie, które wykonuje się w przypadku dzieci.

Diagnoza refluksu u dorosłych

U dorosłych nieprawidłowy stan w obrębie układu pokarmowego jest zauważany dopiero w momencie, gdy leki przyjmowane bez recepty przestają działać. To powoduje, że zwykle przy podstawowym stwierdzeniu refluksu nie trzeba wykonywać dodatkowych badań – wystarczy odpowiednia obserwacja stanu pacjenta, prowadzona często przez niego samego, a także przeprowadzenie stosownego wywiadu przez lekarza.

Czasami, gdy podejrzewa się dodatkowe problemy z układem pokarmowym, wykonywane jest badanie USG oraz RTG z użyciem kontrastu. Wówczas chory spożywa specjalną mieszankę, która potem jest widoczna podczas badania USG bądź na zdjęciach rentgenowskich. To pozwala na ocenę, czy faktycznie problemem jest nieprawidłowa praca zwieracza dolnego przełyku.

Dobranie leczenia refluksu

Bardziej inwazyjne badanie refluksu wykonuje się zazwyczaj w przypadku, gdy stan chorego jest bardzo zły, bądź dotychczasowe leczenie nie daje rezultatów. Wówczas wykonywana jest zazwyczaj gastroskopia, czyli badanie wziernikowania prowadzone przez jamę ustną i przełyk. To badanie pozwala na ocenę kondycji mięśnia zwieracza dolnego. Zazwyczaj wykonywane jest, aby również sprawdzić, czy chory nie cierpi na dodatkowe schorzenia oraz nieprawidłowości budowy przełyku, które mogą przeszkadzać w leczeniu.

Artykuł Diagnozowanie refluksu pochodzi z serwisu Poradnik Refluksowy.